سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح

پیش از این دیدیم که پیشینه­ی شریعت تاریخی در مورد حقوق بشر مربوط به غیرمسلمانان در هم­برهم است. از یک طرف، شریعت حقوق غیرمسلمانان را به رسمیت می‌شناخت و تا جایی که به زندگی، اموال و امنیت شخصی‌شان مربوط می‌شد، از حمایت برابر قانون برخوردار بودند. غیرمسلمانان همچنین از حق آزادی اعتقاد و حق تعیین سرنوشت برخوردار بودند تا جایی که شرایط قانونی و اجرایی آنها اقتضا می‌کرد. از طرف دیگر، فقهای کلاسیک برخی محدودیت‌ها را بر غیرمسلمانان در حوزه­ی طرز لباس پوشیدن، به نمایش گذاشتن نمادهای دینی، ساختن کلیساها در مناطق غالباً مسلمان­نشین، استفاده از اسب و حمل سلاح و غیره تحمیل کردند.

بحثمان را با مطرح کردن این پرسش که آیا نظم سیاسی مبتنی بر اصول اخلاقی اسلامی قادر به ترویج حقوق بشر است شروع کردیم. چنین استدلال کردیم که منتقدان قانون اسلامی، قضیه‌ای را مطرح کرده‌اند که زنان و غیر مسلمانان همچون مردان مسلمان دارای حقوق برابر نیستند. اما مدارک و شواهد ارائه شده توسط منتقدان شریعت در این زمینه ناقص و ناکافی هستند زیرا باید از خود پرسید که آیا این موارد مشکل­داری که مسلمانان و غیر مسلمانان و همچنین مردان و زنان را از یکدیگر جدا می‌کنند از خود ویژگی‌های ذاتی منابع اسلامی ناشی می‌شوند یا در اثر ناکامی علمای مسلمان برای بسط شریعت تا با شرایط مدرن مطابقت داشته باشند به وجود آمده‌اند. این حالت دوگانه را - حداقل تا اندازه‌ای- می‌توان به این حقیقت نسبت داد که منابع و احکام قانونی اسلامی ظاهراً آیات و احادیثی را که بر برابری تأکید می‌کنند با سایر آیات و احادیثی که تفاوت دینی و جنسیتی را تصدیق می‌کنند با هم جمع می‌کنند.

مفهوم حقوق بشر بیانگر مجموعه‌ای از ارزش‌های انتزاعی است که عینیت‌بخشیدن به آن‌ها برای تضمین یک زندگی باکرامت ضروری تلقی می‌شود. فرآیندی که از طریق آن، این حقوق انتزاعی حالتی عینی پیدا می­کنند، به هیچ وجه ساده یا روشن نیست. تأثیر ویژگی‌های تاریخی و اخلاقی یک فرهنگ خاص بر نحوه­ی درک و تفسیر حقوق بشر مسئله­ی اصلی است. این مقاله امکان شکل‌گیری سنتی از حقوق بشر را که ریشه در جهان‌بینی اسلامی دارد بررسی می‌کند و تأثیر باورها و ارزش‌های اسلامی را بر تفسیر و اجرای حقوق بشر مورد کاوش قرار می‌دهد.